Καλαμαριά: Η άνοδος της θάλασσας απειλεί με πλημμύρες άνω του 1 μέτρου

Στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού έργου Interreg Euro-MED – MedSeaRise βρέθηκε η Καλαμαριά, ως μελέτη περίπτωσης (case study) για τον αυξανόμενο κίνδυνο παράκτιων πλημμυρών στον Θερμαϊκός Κόλπος. Τα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν σε ειδική ημερίδα, αποτυπώνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η άνοδος της στάθμης της θάλασσας δεν είναι ένα μακρινό σενάριο, αλλά μια εξελισσόμενη πραγματικότητα που απαιτεί σχεδιασμό και προσαρμογή.

Η μελέτη εκπονήθηκε από το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, με επιστημονική ευθύνη των Δρ. Χρήστου Μακρή και Δρ. Γιάννη Ανδρουλιδάκη, και συγχρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα Interreg Euro-MED. Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε από τον Αναπτυξιακό Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης «ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ Α.Ε.», επικεφαλής εταίρο του προγράμματος.

Τι δείχνουν τα σενάρια για Αρετσού, Νέα Κρήνη και Μίκρα

Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η Καλαμαριά εμφανίζεται σε γενικές γραμμές φυσικά προστατευμένη από έντονα θυελλογενή φαινόμενα, λόγω της γεωμορφολογίας του Θερμαϊκού. Ωστόσο, τα ακραία σενάρια ανόδου της μέσης στάθμης της θάλασσας (ΑΜΣΘ/SLR) έως το 2050 και κυρίως έως το 2100, αλλάζουν δραματικά την εικόνα.

Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις:

• Σε τμήματα της Αρετσού και της Νέα Κρήνη εκτιμώνται ύψη νερού άνω των 0,5 έως και 1 μέτρου.

• Στη Μίκρα, αλλά και σε παράκτιες υποδομές, τα ύψη ενδέχεται να ξεπεράσουν το 1 μέτρο, ιδίως στα σενάρια υψηλής εκπομπής (SSP5-8.5).

Η παράκτια ζώνη Καραμπουρνάκι – Κόδρα – Κούρι – Αρετσού – Νέα Κρήνη – Μίκρα χαρακτηρίζεται ως περιοχή υψηλής τρωτότητας, λόγω χαμηλών υψομέτρων, τεχνητών επιχωματώσεων και έντονης αστικής ανάπτυξης πολύ κοντά στην ακτογραμμή.

Ο κίνδυνος δεν σταματά στα διοικητικά όρια

Οι πλημμυρικές προσομοιώσεις δείχνουν ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται εντός των ορίων της Καλαμαριάς. Επεκτείνεται προς τον Δήμο Θεσσαλονίκης, Πυλαίας–Χορτιάτη, Θέρμης και Θερμαϊκού, επηρεάζοντας κρίσιμες υποδομές όπως το Αεροδρόμιο Μακεδονία και την περιοχή του Thess INTEC.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι σε ακραία σενάρια καταγράφεται αύξηση έως και 50%–200% των πλημμυρισμένων εκτάσεων, καθώς και σημαντική άνοδος στο ύψος και την ταχύτητα των υδάτων.

Πώς προκύπτουν τα σενάρια

Τα αποτελέσματα βασίζονται σε συνδυαστική ανάλυση:

• Ανόδου Μέσης Στάθμης Θάλασσας (SLR)

• Αστρονομικής παλίρροιας

• Ακραίας θυελλογενούς παλίρροιας (storm surge)

• Ιδιαιτεροτήτων του αστικού τοπίου

Για την περιοχή της Θεσσαλονίκης, τα σενάρια προβλέπουν:

• Άνοδο 0,20–0,40 μ. έως το 2050

• Άνοδο 0,70–1,10 μ. έως το 2100 (στο ακραίο σενάριο SSP5-8.5)

Οι αποκλίσεις μεταξύ μέσου και μέγιστου σεναρίου οδηγούν σε τεράστιες διαφορές στα πλημμυρικά αποτελέσματα.

Τι βρίσκεται σε διακινδύνευση

Οι προσομοιώσεις παράκτιας πλημμύρας (CoastFLOOD) κατέδειξαν ότι σε μελλοντικά σενάρια:

• Κατοικίες και επιχειρήσεις σε χαμηλά υψόμετρα της Αρετσούς, της Νέας Κρήνης και της Μίκρας εκτίθενται συστηματικά.

• Μαρίνες, παράκτιοι δρόμοι, αντλιοστάσια, δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης αντιμετωπίζουν αυξημένο ρίσκο.

• Οικονομικές δραστηριότητες που σχετίζονται με τουρισμό, εστίαση και αναψυχή επηρεάζονται ακόμη και από μέσης έντασης ακραία φαινόμενα.

Η γεωμορφολογία, οι επιχωματώσεις και οι αδιαπέρατες επιφάνειες εντείνουν την ταχεία εξάπλωση των υδάτων.

Η τοποθέτηση της Δημάρχου

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας, η Δήμαρχος Καλαμαριάς Χρύσα Αράπογλου τόνισε ότι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας δεν αποτελεί θεωρητικό σενάριο, αλλά έναν άμεσο και μετρήσιμο κίνδυνο για την πόλη.

Όπως ανέφερε, ο Δήμος έχει ήδη εντάξει τον κίνδυνο παράκτιας πλημμύρας στον πενταετή σχεδιασμό του και προχωρά στη μετάβαση από έναν «στατικό» σε έναν δυναμικό χωρικό σχεδιασμό. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία ήπιων παρεμβάσεων, λύσεων βασισμένων στη φύση, προστασίας των παράκτιων οικοσυστημάτων και ανάπτυξης υποδομών χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος.

Το συμπέρασμα

Η Καλαμαριά αποτελεί πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι παράκτιες πόλεις της Μεσογείου. Παρά την αβεβαιότητα των κλιματικών μοντέλων, η τάση είναι σαφής: χωρίς έγκαιρα και πολυεπίπεδα μέτρα προσαρμογής, η παράκτια ζώνη του ανατολικού Θερμαϊκού ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με εκτεταμένες και επαναλαμβανόμενες πλημμυρικές πιέσεις τις επόμενες δεκαετίες.

Η συζήτηση πλέον δεν αφορά το «αν», αλλά το «πότε» και – κυρίως – το «πώς» θα προετοιμαστεί η πόλη.