Γνωρίζεις γιατί ο Φεβρουάριος έχει 28 ημέρες;

Ο Φεβρουάριος είναι ο πιο «παράξενος» μήνας του χρόνου. 

Για όλα «φταίει» ο Ιούλιος Καίσαρ; Η αλήθεια για τον Φεβρουάριο και τα δίσεκτα έτη

Ο Φεβρουάριος είναι ο πιο «παράξενος» μήνας του χρόνου. Έχει λιγότερες ημέρες από όλους και κάθε τέσσερα χρόνια… κερδίζει μία παραπάνω. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Η απάντηση δεν είναι μόνο ιστορική, αλλά και αστρονομική.

Το ρωμαϊκό ημερολόγιο και οι «άχρηστοι» μήνες

Στο αρχαίο ρωμαϊκό ημερολόγιο το έτος δεν ξεκινούσε τον Ιανουάριο, αλλά τον Μάρτιο. Ο Μάρτιος ήταν ο πρώτος μήνας και ο Δεκέμβριος ο τελευταίος — κάτι που φαίνεται ακόμη και στα ονόματα (September = έβδομος, October = όγδοος κ.ο.κ.).

Μετά τον Δεκέμβριο περίσσευαν κάποιες χειμερινές ημέρες, οι οποίες δεν ανήκαν σε κανέναν μήνα. Θεωρούνταν «νεκρές» και μη παραγωγικές για τη ζωή και τη γεωργία, άρα δεν άξιζαν θέση στο ημερολόγιο.

Αργότερα, για λόγους οργάνωσης, προστέθηκαν δύο νέοι μήνες:
ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος. Ο Φεβρουάριος μπήκε τελευταίος και… έμεινε με τις λιγότερες ημέρες.

Η παρέμβαση του Ιούλιου Καίσαρα

Το 44 π.Χ. ο Ιούλιος Καίσαρας αποφάσισε να βάλει τάξη στο χαοτικό ρωμαϊκό ημερολόγιο. Ζήτησε τη βοήθεια του Έλληνα αστρονόμου Σωσιγένη, ο οποίος βασίστηκε στους υπολογισμούς του Ιππάρχου.

Ο Ιππάρχος είχε υπολογίσει ότι το τροπικό (ηλιακό) έτος έχει διάρκεια περίπου 365,242 ημέρες. Έτσι θεσπίστηκε το Ιουλιανό ημερολόγιο:

• 365 ημέρες κάθε χρόνο

• και μία επιπλέον ημέρα κάθε τέσσερα χρόνια

Η επιπλέον αυτή ημέρα προστίθετο μετά την «έκτη προ των καλενδών του Μαρτίου» και ονομαζόταν bis sextus (δις έκτη). Από εκεί προήλθε και ο όρος δίσεκτο έτος.

Η επιστημονική εξήγηση πίσω από το δίσεκτο έτος

Το δίσεκτο έτος δεν είναι τυχαίο ούτε απλώς ιστορική σύμβαση. Συνδέεται άμεσα με την κίνηση της Γης.

Η Γη χρειάζεται περίπου 365 ημέρες, 5 ώρες, 48 λεπτά και 46 δευτερόλεπτα για να ολοκληρώσει μία πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο. Αν κρατούσαμε μόνο τις 365 ημέρες, κάθε χρόνο θα «χάναμε» σχεδόν 6 ώρες. Σε λίγους αιώνες, οι εποχές θα είχαν μετατοπιστεί δραματικά.

Γι' αυτό προσθέτουμε μία επιπλέον ημέρα κάθε τέσσερα χρόνια, ώστε το ημερολόγιο να παραμένει ευθυγραμμισμένο με τις εποχές.

Και τι ρόλο παίζει η περιστροφή της Γης;

Η περιστροφή της Γης επιβραδύνεται σταδιακά με την πάροδο των εκατομμυρίων ετών. Κατά την Ιουρασική περίοδο, όταν κυριαρχούσαν οι δεινόσαυροι, μια ημέρα διαρκούσε περίπου 22 ώρες.

Η επιβράδυνση αυτή οφείλεται κυρίως στις παλιρροϊκές δυνάμεις που ασκεί η Σελήνη (και σε μικρότερο βαθμό ο Ήλιος) στους ωκεανούς της Γης. Παρότι αυτό το φαινόμενο είναι πραγματικό, δεν είναι ο λόγος που έχουμε δίσεκτα έτη — το δίσεκτο σχετίζεται με την περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο, όχι με την περιστροφή της γύρω από τον άξονά της.

Συμπέρασμα

Ο Φεβρουάριος κουβαλάει πάνω του:

• την ιστορία του ρωμαϊκού ημερολογίου

• τις αποφάσεις του Ιούλιου Καίσαρα

• και τη μαθηματική ακρίβεια της αστρονομίας

Δεν είναι άτυχος μήνας — απλώς είναι το σημείο όπου ιστορία, επιστήμη και ουρανός συναντιούνται.