«Χειμάρρα»: Ο Τιτανικός της Ελληνικής Ακτοπλοΐας σαν σήμερα

Η βύθιση του ατμόπλοιου «Χειμάρρα», τα ξημερώματα της 19ης Ιανουαρίου 1947 στον Νότιο Ευβοϊκό, παραμένει μέχρι σήμερα το πιο πολύνεκρο ναυτικό δυστύχημα στην ιστορία της χώρας. Το τραγικό αυτό γεγονός έμεινε χαραγμένο στη συλλογική μνήμη ως «Ο Τιτανικός της Ελληνικής Ακτοπλοΐας».

Το επιβατηγό ατμόπλοιο, που αρχικά ανήκε στη Γερμανία με το όνομα «Χέρτα», περιήλθε στην Ελλάδα ως πολεμική επανόρθωση μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και βρισκόταν υπό τη διαχείριση του Ελληνικού Δημοσίου. Στις 8:30 το πρωί της 18ης Ιανουαρίου 1947 απέπλευσε από τη Θεσσαλονίκη με προορισμό τον Πειραιά, μεταφέροντας 544 επιβάτες και 86 μέλη πληρώματος.

Η χώρα βρισκόταν τότε στη δίνη του Εμφυλίου Πολέμου και το οδικό δίκτυο ήταν σε τραγική κατάσταση. Η θαλάσσια μετακίνηση αποτελούσε για πολλούς τη μοναδική εναλλακτική σύνδεση ανάμεσα στη Βόρεια και τη Νότια Ελλάδα.

Λίγο μετά τις 4:00 τα ξημερώματα της 19ης Ιανουαρίου, ενώ το πλοίο έπλεε στον Νότιο Ευβοϊκό, προσέκρουσε μέσα σε πυκνή ομίχλη στις βραχονησίδες «Βερδούγια», ανάμεσα στα Νέα Στύρα και την Αγία Μαρίνα. Αυτή είναι η επικρατέστερη εκδοχή για τα αίτια του ναυαγίου, αν και κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί και άλλες θεωρίες, όπως πρόσκρουση σε μαγνητική νάρκη ή ακόμη και ενδεχόμενο σαμποτάζ.

Η σύγκρουση προκάλεσε σοβαρές ζημιές στο πηδάλιο και άμεση εισροή υδάτων, με αποτέλεσμα το πλοίο να μείνει ακυβέρνητο. Παρότι η βύθιση δεν ήταν άμεση και το «Χειμάρρα» βυθίστηκε περίπου μιάμιση ώρα αργότερα, σε απόσταση μόλις ενός ναυτικού μιλίου από την Αγία Μαρίνα, η κατάσταση εξελίχθηκε σε χάος.

Η εγκατάλειψη του πλοίου έγινε χωρίς έλεγχο και συντονισμό. Ο πανικός, το τσουχτερό κρύο και τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα της περιοχής αποδείχθηκαν μοιραία. Τουλάχιστον 383 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους γυναίκες, παιδιά, πολιτικοί κρατούμενοι αλλά και χωροφύλακες που τους συνόδευαν.

Μετά το δυστύχημα ακολούθησε δίκη, κατά την οποία ο δεύτερος πλοίαρχος Μπέρτολς, που είχε βάρδια τη στιγμή του ναυαγίου, καταδικάστηκε σε φυλάκιση 20 μηνών. Ο πλοίαρχος Μπελέσης καταδικάστηκε σε 15 μήνες φυλάκιση με αναστολή. Το Ελληνικό Δημόσιο εισέπραξε αποζημίωση ύψους 70.000 λιρών Αγγλίας από την ασφάλεια για την απώλεια του πλοίου.

Χρόνια αργότερα, ο δύτης Κώστας Θωκταρίδης και η ομάδα του πραγματοποίησαν έρευνες στο σημείο του ναυαγίου, ανασύροντας αντικείμενα μεγάλης ιστορικής αξίας. Τα ευρήματα αυτά εκτέθηκαν το 2006 στο Ζάππειο, μαζί με κειμήλια από το ναυάγιο του Τιτανικού, υπενθυμίζοντας τη μεγαλύτερη θαλάσσια τραγωδία που γνώρισε ποτέ η ελληνική ακτοπλοΐα.